1.“คราวนี้ ฉันไม่เห็นด้วยที่จะให้ท่านเป็นสามีนาง”
มีชายคนหนึ่งมาหาท่านมัยมูน บิน มะหฺรอน ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ เพื่อขอลูกสาวของท่านแต่งงาน
ท่านมัยมูน กล่าวว่า “ฉันไม่เห็นด้วย ที่จะให้นางเป็นภริยาของท่าน”
ชายคนนั้น ถามว่า “ทำไมหรือครับ ?”
ท่านมัยมูน ตอบว่า “เพราะว่า นางรักเพรชพลอยเครื่องประดับและเครื่องแต่งกายสวยๆงามๆ
ชายคนนั้น กล่าวว่า “ไม่เป็นไรหรอกครับ ผมมีมากพอในสิ่งที่นางต้องการ”
ท่านมัยมูน กล่าวว่า “คราวนี้ ฉันไม่เห็นด้วยที่จะให้ท่านเป็นสามีนาง”
(จากหนังสือ “สิยารฺ อะอฺลาม อัล-นุบะลาอ์” ของท่านอัฎ-ฎ่อหาบียฺ)

2.“ฉันอยู่คนเดียว ตามลำพังหรือ? ฉันอยู่กับท่านรสูลและบรรดาศ่อหาบะฮฺต่างหาก”
นุอัยมฺ บิน หัมมาด ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ได้รายงานว่า ท่านอับดุลลอฮฺ บิน อัล-มุบาร็อก ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ มักจะอยู่แต่ในบ้านเป็นประจำ ท่านอับดุลลอฮฺถูกถามว่า “ท่านอย่าเก็บตัวอยู่คนเดียวตามลำพัง ท่านไม่เหงาหรือ?”ท่านอับดุลลอฮฺ ตอบว่า “ฉันจะอยู่คนเดียวตามลำพังได้อย่างไร ในเมื่อฉันอยู่กับท่านรสูล ศ็อลลั้ลลอฮุ อฺะลัยฮิ วะสัลลัม(คือฉันอ่านหะดีษของท่าน)?”
และนุอัยมฺ บิน หัมมาด ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ยังได้รายงานอีกว่า ท่านอับดุลลอฮฺ บิน อัล-มุบาร็อก ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ถูกถามว่า “โอ้อบู อับดุรเราะหฺมาน ท่านมักจะอยู่บ้านคนเดียวตามลำพัง” ท่านตอบว่า “ฉันอยู่คนเดียว ตามลำพังหรือ? ฉันอยู่กับท่านรสูล ศ็อลลั้ลลอฮุ อฺะลัยฮิ วะสัลลัม และบรรดาศ่อหาบะฮฺต่างหาก” หมายความว่าการอ่านหะดีษ (จากท่านอิบนิ อฺะสากิรฺ ในหนังสือ “ตารีคฺ ดิมัชกฺ” หน้า 32/458)
ท่านชะกีกฺ บิน อิบรอฮีม ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ได้รายงานว่า มีคนถามท่านอับดุลลอฮฺ บิน อัล-มุบาร็อก ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ว่า “หลังจากท่านละหมาดร่วมกับพวกเราเสร็จแล้ว ท่านมักจะไม่นั่งร่วมวงกับพวกเราเลย ?” ท่านได้ตอบว่า “ฉันกลับไปบ้าน และนั่งร่วมวงกับบรรดาศ่อหาบะฮฺและบรรดาตาบิอีน” พวกเราได้ถามว่า “ท่านไปนั่งร่วมวงกับบรรดาศ่อหาบะฮฺและบรรดาตาบิอีนได้อย่างไรกัน ในเมื่อพวกท่านเหล่านั้นเสียชีวิตไปนานแล้ว?” ท่านตอบว่า “ฉันกลับไปบ้าน และอ่านหนังสือวิชาความรู้ที่ฉันเก็บรวบรวมไว้ และฉันก็ได้อ่านและทราบถึงการรายงานหะดีษมากมายของพวกท่านและการงานทั้งหลายของพวกท่านเหล่านั้น ท่านจะให้ฉันอยู่ร่วมวงกับพวกท่านนี้ทำอะไร? พวกท่านเอาแต่ร่วมวงกันวิพากษ์วิจารณ์และนินทาผู้อื่น” (จากหนังสือ “สิยารฺ อะอฺลาม อัล-นุบะลาอ์” ของท่านอัฎ-ฎ่อหาบียฺ)

3.นี่คือแนวทางของมุสลิม
ท่านอับดุลลอฮฺ บิน มัสอูด ร่อฎิยัลลอฮุ อันฮุ กล่าวว่า
“บรรดาผู้ศรัทธานั้นเห็นความผิดของตัวเอง ราวกับว่าเขากำลังนั่งอยู่ตีนเขาโดยเกรงว่ามันอาจจะถล่มลงมาทับเขาได้ทุกเมื่อ ในขณะที่คนชั่วจะเห็นความผิดของตัวเองราวกับว่ามันเป็นแค่แมลงวันตัวเดียวที่เกาะอยู่บนจมูกของเขา เขาเพียงแค่เอามือปัดมันให้บินหนีไปเท่านั้น” (ศ่อหี๊ยฺหฺ อัล-บุคอรียฺ กิตาบอัด-ดุอฺาอ์ บทที่ว่าด้วยเรื่อง เตาบะฮฺ)
ท่านอิบนิ หะญัรฺ ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ได้อธิบายไว้ใน ฟัตหุ้ลบารียฺ ว่า :
อิบนิ อบู ญุมเราะฮฺ ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ได้กล่าวว่า “เหตุผลของความกลัวนี้ก็คือ หัวใจของบรรดาผู้ศรัทธานั้นสว่างไสว ฉะนั้นเมื่อเขาเห็นว่ามีสิ่งใดมากระทบกระเทือนหรือรบกวนความสว่างของจิตใจเขา มันจะทำให้เขาเสียใจอย่างมาก หิกมะฮฺของการยกตัวอย่างถึงภูเขาก็คือว่า คนเราอาจจะพบหนทางที่จะหนีจากอันตรายต่างๆ แต่ถ้าภูเขาถล่มทลายลงมาทับผู้ใด เขาผู้นั้นไม่มีทางหนีรอดไปได้ กล่าวโดยย่อก็คือ ผู้ศรัทธาถูกควบคุมด้วยความเกรงกลัวต่ออัลลอฮฺอันเนื่องมาจากความเข้มแข็งแห่งอีมานของเขา ดังนั้นเขาจึงรู้สึกกลัวต่อการลงโทษที่เขาจะได้รับจากการทำบาปของเขา นี่เป็นแนวทางของมุสลิม เขารู้สึกเกรงกลัวและตรวจสอบตัวเองอยู่เสมอ เขาระลึกอยู่เสมอว่าการงานที่ดีของเขานั้นมีน้อยมากอยู่แล้ว และเขาก็กลัวการงานที่ไม่ดีแม้เพียงเล็กน้อยเท่านั้นที่เขาได้กระทำลงไป”

4.ทำอย่างไรจึงจะพูดด้วยหิกมะฮฺ
ท่านอบู อุษมาน สะอีด บิน อิสมาอีล อัน-นัยศอบูรียฺ ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ได้กล่าวว่า :
ผู้ใดที่ควบคุมตัวเองด้วยสุนนะฮฺ ทั้งคำพูดและการกระทำ เขาจะพูดด้วยหิกมะฮฺ ส่วนผู้ใดที่ควบคุมตัวเองตามอารณ์ใฝ่ต่ำของเขา เขาจะพูดออกนอกแนวทางอิสลาม เนื่องจากอัลลอฮฺ ตะบาร่อก่ะ ว่ะ ตะอฺาลา ได้กล่าวไว้ว่า “...และถ้าหากเจ้าเชื่อฟังปฏิบัติตามเขา(คือท่านรสูล) เจ้าก็จะถูกนำทาง...” สูเราะฮฺ อัน-นูรฺ : 54 (จาก “อัล-หิ้ลยะฮฺ” 10/244 ของท่าน อบู นุอัยมฺ และคนอื่นๆ)
ท่านชัยคุ้ลอิสลาม อิบนิ ตัยมียะฮฺ ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ ได้กล่าวว่า “...เนื่องจากว่า ถ้าผู้ใดไม่เชื่อฟังปฏิบัติตามสิ่งที่ท่านรสูลุ้ลลอฮฺ ศ็อลลั้ลลอฮุ อฺะลัยฮิ วะสัลลัมนำมา เขาก็จะทำตามความพอใจของตนเอง ดังนั้น เขาก็จะเป็นคนหนึ่งที่ตามอารมณ์ของตนเองโดยไม่ได้รับทางนำจากอัลลอฮฺ” (จาก “มินหาจฺญฺ อัส-สุนนะฮฺ” 5/117)

5.ความรู้ไม่ได้มาจากคนสี่ประเภทนี้
ท่านอิมามมาลิก ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ กล่าวว่า “ความรู้ไม่ได้มาจากคนสี่ประเภทนี้ คือ
1.คนโง่เขลาที่กระทำความโง่เขลาอย่างเปิดเผย แม้เขาจะรายงานเรื่องราวมากมายขนาดไหนก็ตาม
2.คนที่ยึดติดอยู่กับสิ่งที่เป็นบิดอฺะฮฺ และเขาเรียกร้องผู้คนสู่ความต้องการของเขา
3.คนโกหก แม้ว่าฉันไม่ได้กล่าวหาว่าเขาโกหกในการายงานหะดีษก็ตาม
4.คนดีมีคุณธรรมและขยันทำอิบาดะฮฺ ซึ่งมีความจำที่ไม่ค่อยแม่นยำในสิ่งที่เขารายงาน
(จากหนังสือ “สิยารฺ อะอฺลาม อัล-นุบะลาอ์” ของท่านอัฎ-ฎ่อหาบียฺ)

6.อะไรคือสิ่งที่ดีในโลกนี้? อะไรคือสิ่งที่ดีในโลกหน้า ?
จากอัล-กุรอานสูเราะฮฺ อัล-บะเก็าะเราะฮฺ อายะฮฺที่ 201
“โอ้พระผู้อภิบาลของเรา ขอได้โปรดประทานสิ่งที่ดีงามแก่เราทั้งในโลกนี้และโลกหน้า”
ท่านหะสัน อัล-บัศรียฺ ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ กล่าวว่า “สิ่งที่ดีงามในโลกนี้ก็คือ ความรู้และการอิบาดะฮฺ ส่วนสิ่งที่ดีงามในโลกหน้าก็คือสวนสวรรค์” (จากอัล-อาญุรฺรียฺ ในหนังสือ “อัคลากฺ อัล-อุละมาอ์” #30 ; และใน “ตัฟสีรฺของ อิบนิ ญะรีรฺ” นักวิชาการตัฟสีรฺ อย่างเช่น อิบนิ ญะรีรฺ กับ อิบนิ กะษีรฺ ร่อหิมะฮุมั้ลลอฮฺ ได้ชี้ให้เห็นว่า สิ่งที่ดีงามในโลกนี้ คือสิ่งที่ดีงามทั่วๆไป รวมถึงสิ่งทั้งหลายที่หะลาลและเป็นประโยชน์แก่มนุษย์ในชีวิตประจำวัน และรวมถึงสิ่งทั้งหลายที่จะนำไปสู่ความสำเร็จในโลกหน้า ความเข้าใจเช่นนี้กระตุ้นเตือนเราให้รำลึกว่าสิ่งที่ดีทั้งหลายที่เราได้รับนั้นเราจะต้องขอจากอัลลอฮฺ และชุกูรฺต่ออัลลอฮฺให้มากๆ และสิ่งที่ดีงามแห่งชีวิตในโลกนี้รวมถึงสิ่งที่จำเป็นสำหรับผู้ที่เคารพภักดีต่ออัลลอฮฺเพียงองค์เดียวจำเป็นต้องมีในโลกนี้ เช่น ความรู้เกี่ยวกับอิสลามและการงานที่ดีของเขา

7.ความรู้จะอยู่ในผู้ศึกษาได้อย่างไร
ท่านหะสัน อัล-บัศรียฺ ร่อหิมะฮุ้ลลอฮฺ กล่าวว่า “เมื่อคนๆหนึ่งแสวงหาวิชาความรู้ ไม่นานนักความรู้นั้นจะถูกเห็นจากความถ่อมตนของเขา การพิจารณาใคร่ครวญของเขา ลิ้นและมือของเขา การละหมาดและการขอพรของเขา คำพูดคำจาของเขาและการไม่สนใจในเสน่หาแห่งโลกนี้ของเขา และผู้ใดที่ได้รับส่วนหนึ่งของความรู้และเขาปฏิบัติมัน มันก็จะเป็นการดีกว่าสำหรับเขามากกว่าโลกนี้และทุกสิ่งทุกอย่างในโลกนี้ ถ้าเขามีความรู้และใช้มันไปในหนทางของอัลลอฮฺเพื่อแลกเปลี่ยนกับชีวิตที่ดีกว่าในโลกหน้า” (จาก อิบนิ อัล-มุบาร็อก ใน “อัซ-ซุฮฺดฺ ว่ะ อัร-ร่อกฺออิด” เล่ม 1 หน้า 156)

บางตอนจาก http://hoor-al-ayn.com/articles.html

บทความในใต้ร่มเงาอิสลาม ฉบับที่ 47